Het ministerie van Justitie en Veiligheid wist al vóór de val van het laatste kabinet-Rutte in juli 2023 dat er geen betrouwbare cijfers waren over de omstreden nareis op nareis van asielzoekers. Desondanks sprak toenmalig minister Yesilgöz van ‘heel veel’ en ‘duizenden’ asielzoekers die van die methode misbruik maakten.
Dat blijkt uit vele tientallen nieuwe documenten die dinsdag openbaar worden. De stukken verschijnen na een beroep op de Wet Open Overheid (Woo) dat deze site al in juni 2024 deed. Of de informatie over de nareiscijfers ook de toenmalig minister heeft bereikt, is onbekend.
Begin juli 2023 loopt de spanning in het kabinet-Rutte IV hoog op. Het kabinet van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie steggelt over strenge asielmaatregelen. Op 4 juli appt een ambtenaar van het ministerie naar een collega bij de IND of die de cijfers van nareis op nareis kan doorsturen. Nog diezelfde dag mailt de IND-ambtenaar terug, blijkt uit een tijdlijn van de nareis-op-nareisaffaire: die cijfers zijn ‘nog op geen enkele wijze deelbaar’.
Op 7 juli valt het kabinet. Een dag later begint demissionair VVD-minister Dilan Yesilgöz van Justitie en Veiligheid bij het tv-programma Op1 over nareis op nareis door asielzoekers. Ze stelt dat er ‘heel veel’ mensen misbruik maken van de nareisregeling. In de verkiezingscampagne die op de kabinetsval volgt spreekt Yesilgöz, inmiddels VVD-lijsttrekker, van ‘duizenden mensen‘.
Een asielzoeker die in Nederland een verblijfsvergunning krijgt, mag daarna een verzoek tot gezinshereniging indienen. Als die wordt goedgekeurd mogen directe gezinsleden ‘nareizen’. Met nareis op nareis wordt bedoeld dat één van die gezinsleden na aankomst zelf ook al een gezin blijkt te hebben en ook voor hen nog om gezinshereniging vraagt. Dat wordt ook wel gestapelde gezinshereniging genoemd.
Volgens immigratiedienst IND is die vorm van nareis niet de bedoeling van de nareis-regeling en dus onwenselijk. Deze site schrijft al in 2022 dat de dienst signalen van misbruik heeft.
Uit de vrijgegeven documenten blijkt dat de IND al in maart 2023 een nota heeft opgesteld, maanden eerder dan tot nu toe bekend was. Daarin staat dat de IND vanwege ‘het verstrekken van onjuiste gegevens in de nareisprocedure inmiddels meer dan vijftig aangiftes heeft gedaan’.
Feit is dat Yesilgöz, momenteel vicepremier en minister van Defensie, het voorbeeld meerdere keren gebruikt in de verkiezingscampagne van 2023, waarin asiel een van de belangrijkste punten is. Zo stelt ze dus ook dat het om duizenden mensen zou gaan die op die manier naar Nederland komen.
Later blijkt dat het om veel minder mensen ging: honderd aanvragen in 2022, waarvan er veertig werden goedgekeurd, en 110 aanvragen in 2023, waarvan er tien werden goedgekeurd. Yesilgöz erkende later niet de goede cijfers te hebben gebruikt, maar stelde dat niet bewust te hebben gedaan. Maar ook in de verkiezingscampagne van vorig jaar noemde ze nareis op nareis ‘nog steeds een groot probleem’.
De IND wist in de zomer van 2023 al dat het aantal gevallen van nareis op nareis veel lager was dan wat Yesilgöz beweerde, zo meldde de dienst in 2024. Die cijfers werden toen echter niet met het ministerie gedeeld, omdat de IND de cijfers niet betrouwbaar genoeg vond.
Het ministerie lijkt niet te kunnen achterhalen welke informatie toenmalige minister Yesilgöz en asielstaatssecretaris Van der Burg precies heeft bereikt en wanneer. Zeker één nota is blijven steken ‘in de ambtelijke lijn’, zo blijkt uit de vrijgegeven documenten.
KIJK