De Jan Breydelstraat, pal in het hart van Gent, kampt volgens handelaars al langer met overlast door drugs, agressie en geweld rond het Appelbrugparkje. Afgelopen weekend escaleerde de situatie toen een zestiger voor zijn winkel werd aangevallen. Beelden tonen hoe de man voor zijn zaak wordt belaagd. “Plots kreeg hij ook nog klappen en een schop tegen zijn been”, getuigt Guy, die ook een winkel heeft in de Jan Breydelstraat. Burgemeester Matthias De Clercq (Voor Gent) zegt dat er oplossingen in de maak zijn.
Het is dinsdag, iets na vijf uur, wanneer we de Jan Breydelstraat inwandelen. Op het eerste gezicht is er weinig dat op problemen wijst. De zon valt op de gevels, toeristen kuieren voorbij winkels en restaurants, een gids houdt halt met een groep bezoekers en even verderop varen bootjes langs. Dit is Gent zoals op postkaarten: sfeervol, historisch en fotogeniek.
Vanop het Appelbrugparkje heb je een van de mooiste uitzichten op de binnenstad. Net daarom doet de situatie volgens handelaars zo’n pijn. “Vroeger was dit een rustig, romantisch plekje”, zegt handelaar Guy. “Er zaten koppeltjes, er werd misschien eens een joint gerookt. Maar de voorbije jaren is dat helemaal veranderd. Nu gaat het om harddrugs, agressie en geweld.”
Volgens handelaars is het Appelbrugparkje uitgegroeid tot een plek waar harddrugs worden verkocht en gebruikt. Ze spreken over een herkenbare groep mannen van Afrikaanse origine die geregeld rondhangt in en rond het parkje. Het gaat om mannen die illegaal in ons land verblijven nadat ze in Nederland niet langer welkom waren. “Dat benoemen is niet hetzelfde als een hele gemeenschap viseren”, zegt Guy. “Dit is een multiculturele buurt en dat is net haar sterkte. Hier wonen, werken en passeren mensen van overal. Maar de problemen komen vandaag wel van een kleine groep die het kapotmaakt voor iedereen.”
Appelbrugparkje in Gent. © RV
Volgens Guy is de samenstelling van de groep de voorbije jaren veranderd. “Vorig jaar waren het vooral Oost-Europeanen die hier voor overlast zorgden. Nu gaat het om een Afrikaanse groep die de macht heeft overgenomen na een bendeoorlog. Het gaat niet om afkomst op zich, het gaat om wat hier gebeurt: drugs, bedreigingen en geweld.”
De ongerustheid nam zaterdag toe na een incident rond 18 uur. Een handelaar van rond de zestig zat voor zijn zaak toen hij het aan de stok kreeg met een twintiger die geregeld in de buurt rondhangt. “Hij moet verkeerd gekeken hebben”, zegt Guy. “Plots kreeg hij klappen en een schop tegen zijn been.”
Volgens Guy bleef het daar niet bij. “Die kerel liep weg, maar kwam telkens terug. Vijf keer in totaal. Je weet niet wat er nog gaat gebeuren. Sommige van die mannen lijken zwaar onder invloed van amfetamines. Ze zijn opgejaagd, agressief en totaal onvoorspelbaar. Sommigen van hen blijven dagenlang wakker en worden paranoïde.”
Wij willen een sociale, open buurt blijven. Waar iedereen zich thuis én veilig voelt
Handelaar Guy
Ook de reactie van de hulpdiensten zit de handelaars dwars. “We hebben minutenlang moeten wachten voor iemand opnam. Blijkbaar is men onderbemand op de dispatching.” Tegen de tijd dat de politie ter plaatse was, had mijn buurman al verschillende klappen gekregen.” De handelaars zeggen begrip te hebben voor de moeilijke omstandigheden waarin de politie werkt, maar vinden dat de situatie structureel moet worden aangepakt.
Want net daar wringt volgens Guy het schoentje. De buurt wil een open, gastvrije plek zijn, maar krijgt naar eigen zeggen steeds vaker het gevoel dat ze zichzelf moet beschermen. “Zelfs de politie zei ons dat we ons beter binnen verschansen en de deur dichthouden als het escaleert”, zegt Guy. “Maar dat kan toch niet de normale gang van zaken zijn in het historische hart van Gent? Wij willen een sociale, open buurt blijven. Waar iedereen zich thuis én veilig voelt.”
Even later stappen we met Guy en enkele andere handelaars naar het Appelbrugparkje. De plek wordt binnenkort opgefrist, maar vandaag valt vooral de tegenstelling op. Aan de ene kant het uitzicht op het water, historische gevels en toeristen die foto’s maken. Aan de andere kant de verste hoek van het parkje, waar verschillende mannen op de bankjes zitten in een zithoek.
De zithoek ligt ingegraven en is daardoor grotendeels aan het zicht vanop straat onttrokken. Het is de ideale plek om drugs te gebruiken. Eén van de mannen roept plots luid en kijkt met een verwarde blik rond zich heen. Even later klinkt kabaal. Een flesje Westmalle valt op de grond en spat uiteen. Enkele mannen vertrekken, anderen komen erbij. De meesten kijken ongeïnteresseerd onze richting uit.
Guy wijst naar het struikgewas en toont waar volgens hem geregeld drugs worden verstopt. “Zo werken ze”, zegt hij. “De ene brengt het, de andere verkoopt het. Daardoor worden ze zelden met drugs én geld tegelijk betrapt. Het geld verdwijnt ook meteen weer uit de buurt door de runners, mannen die fungeren als loopjongens.”
Het struikgewas waar de bende hun drugs verstopt. © RV
De tegenstelling met de toeristische omgeving kan nauwelijks groter zijn. Terwijl de volwassenen van een Spaanse groep foto’s maken van het uitzicht, loopt een meisje van een jaar of vijf nietsvermoedend wat dichter naar de mannen toe. Die lijken op te schrikken van haar komst. Eén van hen kijkt haar met grote, starende ogen aan. Het kind deinst terug en wordt meteen door haar moeder weggeroepen.
“Dat vat het eigenlijk allemaal samen”, zegt een handelaar. “Op een van de mooiste plekjes van Gent voelen mensen zich niet altijd meer op hun gemak.”
De overlast blijft volgens de handelaars niet beperkt tot het parkje. Ook bij een aanpalende horecazaak is de frustratie groot. Een serveerster vertelt dat de mannen geregeld op het terras gaan zitten zonder iets te bestellen. “Ze vallen klanten lastig en gebruiken ons toilet zonder iets te consumeren”, zegt ze. “En ’s nachts wordt ons meubilair soms kapotgemaakt.”
Het parkje krijgt binnenkort een make-over, maar dat zal volgens Guy en enkele andere handelaars die erbij komen staan, weinig zoden aan de dijk brengen. “Men voorziet nog steeds beplanting die ideaal is om drugs te verstoppen. De stad moet deze plannen dringend bijsturen.”
De handelaars vragen meer cameratoezicht, gerichte politiecontroles en een aanpak die verder gaat dan occasionele tussenkomsten. Ze verwijzen naar andere Gentse plekken waar de stad eerder maatregelen nam tegen drugsoverlast. “In het Zuidpark werd ook ingegrepen”, zegt Guy. “Daar kwamen camera’s en meer toezicht en werd de omgeving beter ingericht door onder andere gericht te snoeien.”
Volgens de handelaars is het probleem al langer bekend. “De politie weet wie hier rondhangt. De stad kent de situatie. Maar op het terrein verandert er te weinig”, klinkt het. “Wij vragen van de politiek alleen dat er eindelijk ernstig wordt ingegrepen.”
Burgemeester Matthias De Clercq. © ID/ Bas Bogaerts
Burgemeester Matthias De Clercq laat weten dat de problematiek rond het Appelbrugparkje bekend is en dat er al langer aan wordt gewerkt door politie en stadsdiensten. “Het Appelbrugparkje is een locatie met een terugkerende overlastproblematiek”, klinkt het. “De locatie is gedeeltelijk aan het zicht onttrokken, zelfs bij klaarlichte dag. Daarom hebben we als stadsbestuur beslist om het parkje grondig aan te pakken.”
Bij de heraanleg wordt volgens De Clercq rekening gehouden met de zones die vandaag gevoelig zijn voor overlast. “Er komt doorkijkbare beplanting, wat belangrijk is voor het veiligheidsgevoel. De lagergelegen zitput wordt verwijderd en er komt robuuste plantvakbescherming. Zo creëren we meer openheid en sociale controle.”
In afwachting van die heraanleg wordt volgens de burgemeester extra toezicht voorzien wanneer het aantal meldingen stijgt. “De politie voert gerichte patrouilles en acties uit, onder meer met de interventiedienst, het hondenteam, het overlastteam en de wijkdienst. Daarbij wordt ingezet op beeldvorming rond de overlastplegers, maar ook op repressieve acties.”
Ook gemeenschapswachten worden volgens De Clercq ingezet om informatie door te geven aan politie en andere diensten. Daarnaast werd al een plaatsverbod opgelegd aan iemand die herhaaldelijk in het parkje werd betrapt op druggebruik en drughandel. “Als er overlast is, dan pakken we die aan”, klinkt het. “We zitten er dus wel degelijk kort op.”
H