Nederlanders gaan trouw naar de stembus, kabinetten komen en vallen, maar het beleid beweegt nauwelijks mee. Dat is geen toeval. Naast de gekozen democratie is de afgelopen decennia een tweede bestuurslaag gegroeid: adviesorganen, topambtelijke gremia, veiligheidsdiensten, gesubsidieerde ngo’s en publiek-private constructies die elke verkiezingsuitslag overleven. Wie die laag in kaart brengt, ziet waarom stemmen steeds vaker voelt als het verwisselen van de poppetjes terwijl de politieke koers hetzelfde blijft.
Het klassieke model van onze democratie is eenvoudig. De kiezer mandateert een parlement. Het parlement controleert de regering. De regering stuurt het ambtelijk apparaat aan. En bij de volgende verkiezing wordt afgerekend. Elke schakel is herleidbaar tot de stem van de burger. Dat is geen procedurele franje, maar de kern van de zaak: wie macht uitoefent, moet kunnen worden weggestuurd door degenen over wie hij macht uitoefent.