Nu is Geert Wilders het enige lid van die partij. Hoewel er verschillende politici actief zijn namens de PVV, zijn zij géén lid. Dat kan simpelweg niet bij de PVV, maar moet volgens de indieners wél mogelijk worden. Een Kamermeerderheid heeft oren naar de principes van het idee, maar een groot deel vreest dat het gezien wordt als ’anti-PVV-wet’.
De mogelijke meerderheid wankelt omdat de Raad van State onlangs zeer kritisch was op het amendement. Het juridisch adviesorgaan ziet dat er weliswaar ’constitutionele ruimte’ bestaat om interne partijdemocratie wettelijk te regelen, maar het uitsluiten van verkiezingen bij het niet-naleven van dit plan vindt de Raad een ’te verregaande beperking’. Tot slot vreest zij dat de voorgestelde toezichthouder mogelijk in discussies terechtkomt over de vraag hoeveel invloed leden precies zouden hebben op kandidatenlijsten en partijprogramma’s.
Wet dit najaar behandeld
Initiatiefnemers Joost Sneller (D66) en Mohammed Mohandis (Pro) hebben punten van het oorspronkelijke plan aangepast. Volgens beide Kamerleden moeten politieke partijen vanwege hun bijzondere positie voldoen aan een ’beperkte democratische ondergrens’, zodat partijen die aan verkiezingen deelnemen ook intern aan minimale democratische eisen voldoen.
Beiden denken onder meer aan een ledendemocratie waarbij leden meebeslissen over de partijkoers. „Ik vind dat we in een democratie deze norm moeten hebben”, verklaarde Sneller eerder aan De Telegraaf. „Als je vijftig medewerkers hebt, moet je een ondernemingsraad hebben. Dat staat in de wet en dat vindt niemand raar.”
Sanctie verzacht door D66 en Pro
Daarnaast verzachten beide Kamerleden de sanctie wanneer politie partijen niet direct voldoen aan de wet. Waar partijen in het oorspronkelijke voorstel direct het risico liepen om niet meer onder hun partijnaam aan Tweede Kamerverkiezingen te kunnen deelnemen, kan die sanctie nu pas vijf jaar na de invoering van de wet worden opgelegd.
Het is overigens nog lang niet in beton gegoten dat dit plan wordt toegevoegd aan de wet politieke partijen. Het wetsvoorstel vanuit het kabinet ligt vermoedelijk pas in het najaar in de Tweede Kamer, waarna dit amendement nog door een meerderheid van de Tweede Kamer moet worden aangenomen om daadwerkelijk onderdeel te worden van het huidige wetsvoorstel. Tot slot moet het geheel nog door de Tweede en Eerste Kamer.