De islamistische aanslag op de Pride in Berlijn heeft niet alleen geleid tot rouw om de slachtoffers, maar ook tot opvallende reacties vanuit linkse hoek. Op sociale media verschenen video’s en berichten van activisten die openlijk toegaven dat zij hadden gehoopt dat de dader een blanke christelijke man zou zijn. Anderen legden de schuld juist bij “witte mannen”, rechts-conservatieve partijen of het politieke midden, terwijl de Duitse autoriteiten de aanslag onderzoeken als islamistisch terrorisme.
Bij de aanval reed de 21-jarige Abdul Ballout met een bestelbus op bezoekers van de Christopher Street Day in. Daarna zou hij mensen met een machete hebben aangevallen. Een vrouw overleed. Tientallen anderen raakten gewond. De Duitse autoriteiten behandelen de zaak als islamistisch terrorisme.
Zangeres hoopte op „christelijke witte persoon”
De opvallendste woorden klonken tijdens een herdenkingsbijeenkomst voor de slachtoffers. Een jonge zangeres vertelde vanaf het podium wat zij dacht toen zij voor het eerst over de aanslag hoorde. „Toen ik het nieuws kreeg dat er bij de CSD een auto was ingereden, was wat voor mij ook schokkend was dat het eerste wat ik dacht was: hopelijk is het geen buitenlander, hopelijk is het een christelijke witte persoon. Maar dat was het niet.”
De zangeres verbond haar teleurstelling vervolgens aan intersectionaliteit. „Wij voeren niet allemaal dezelfde strijd, maar we zijn er voor elkaar op momenten als deze. En dan is er liefde.”
De zangeres kreeg bijval van een andere spreker bij de herdenking in Berlijn. Hij verzette zich fel tegen de manier waarop de aanslag volgens hem door rechts werd gebruikt door ‘rechts-extremisten en rechts-conservatieven’. „Ik laat mij niet voor het karretje spannen van een of ander rechts-extremistisch schijndebat”, zei hij. Volgens de spreker ligt het probleem niet bij een bepaald geloof of de afkomst van de dader, maar bij extremisme in het algemeen.
Activisten zichtbaar aangeslagen
Ook op Instagram en andere sociale media verschenen emotionele reacties. In een veelbekeken video lag een jonge vrouw in bed terwijl zij het nieuws over de verdachte bleef verversen. Het bijschrift luidde: „Je kunt niet slapen na Berlin Pride en blijft het nieuws verversen wanneer je de berichten over de vermoedelijke dader ziet.”
Andere activisten probeerden de aandacht direct te verleggen. Niet de islamistische achtergrond van Ballout, maar blanke mannen en rechts zouden het werkelijke probleem zijn. Een Amerikaanse vrouw zei: „Jullie gaan de moslimgemeenschap niet als zondebok gebruiken en doen alsof zij de gewelddadigen zijn, terwijl jullie dat in werkelijkheid zijn.”
Ze richtte zich tot jonge blanke mannen die volgens haar online vreugde hadden getoond over de aanslag. „Jullie hebben precies dezelfde overtuigingen als de man die deze aanval pleegde. Jullie proberen afstand van hem te nemen omdat jullie je schamen. En dat zouden jullie ook moeten doen.”
Nederlandse columnist haalt uit naar „poldernazi’s”
Ook de Nederlandse columnist Menno Pot reageerde. Hij vreesde dat de naam Abdul door rechts zou worden gebruikt om de islam als bedreiging voor homoseksuelen neer te zetten. „Tetteren dat er maar twee ‘genders’ bestaan en vurig protesteren tegen een regenboogzebrapad of Paarse Vrijdag op school, maar nu kunnen Neêrlands poldernazi’s een verdachte genaamd Abdul gebruiken om de islam weer aan te wijzen als het Grote Boze Gevaar dat onze queers bedreigt. Fuck ’em very much.”
De Duitse journalist Hanno Hauenstein legde de nadruk eveneens ergens anders. Hij schreef dat het een goed moment was om stil te staan bij homo- en transfobie die volgens hem dagelijks wordt aangewakkerd door „de rechtse verschuiving van de zogenoemde burgerlijke middenklasse”. Daarmee liet hij de islamistische achtergrond van de verdachte buiten beschouwing.
Labour-politica wijst naar Reform UK
De discussie bereikte ook de Britse politiek. Labour-parlementslid Kate Osborne plaatste de aanslag in een rijtje met Reform UK, de rechtse nieuwszender GB News en verzet tegen Pride-evenementen elders in Europa. „We zien deze patronen in heel Europa ontstaan: een escalatie van haat. Verbale aanvallen online werken als een katalysator voor fysiek geweld in de echte wereld.”
Volgens Osborne laat de aanslag zien waarom Pride nog altijd nodig is. „Dit is waarom Pride nog steeds belangrijk is en waarom we allemaal openlijk voor minderheden moeten opkomen en de haat moeten veroordelen.” Zij ging in haar reactie niet uitvoerig in op het islamistische motief van de verdachte.
Reform-parlementariër Lee Anderson reageerde fel. „Kijk wie ze de schuld geven. Radicale islamisten doden mensen over de hele wereld en een Labour-Kamerlid wijst met de vinger naar Reform UK en GB News.”
Pride-organisatie wil geen groepen verdacht maken
De organisatie van Berlin Pride koos tijdens een officiële verklaring voor een voorzichtiger lijn. Een woordvoerder sprak zijn medeleven uit met de slachtoffers. Ook zei hij alle vormen van extremisme af te wijzen, zowel religieus als politiek. „Wij verwerpen alle vormen van geweld en ideologieën, of die nu religieus zijn of van andere extremisten komen die mensen proberen te onderdrukken.”
Tegelijkertijd waarschuwde de woordvoerder tegen het politiek gebruiken van de aanslag. „Wij willen niet dat deze daad voor politieke doeleinden wordt ingezet. Wij willen niet dat hele groepen hierdoor onder verdenking worden geplaatst. Mensen proberen onze samenleving te verdelen en groepen tegen elkaar op te zetten. Als CSD Berlin zullen wij dat niet toestaan.”
Dader was eerder veroordeeld
Ballout was al bekend bij politie en justitie. Hij had geprobeerd zich bij Islamitische Staat aan te sluiten en verspreidde propaganda voor de terreurorganisatie. In mei kreeg hij een voorwaardelijke jeugdstraf van één jaar en tien maanden. Het Openbaar Ministerie vond die straf te laag en ging in beroep. Tijdens die procedure bleef Ballout op vrije voeten.
Ruim twee maanden later pleegde hij volgens de autoriteiten de aanslag op de Pride. De Duitse regering onderzoekt nu of er fouten zijn gemaakt bij het toezicht op de geradicaliseerde jongeman.
