Het was niet alleen de woede op straat die de gemeente Coevorden deed terugkrabbelen. Achter de schermen speelde een even urgent probleem: er waren simpelweg te weinig agenten beschikbaar om de orde te handhaven. Dat blijkt nu uit interne documenten die in handen zijn van RTV Drenthe. De stukken werpen nieuw licht op een beslissing die vorig jaar veel stof deed opwaaien.
Een plan dat snel op verzet stuitte
In juli van het vorige jaar maakte Coevorden plannen om veertien minderjarigen tussen de 15 en 18 jaar op te vangen in vijf rijtjeswoningen in de wijk Tuindorp. Volgens de gemeente ging het om meisjes. Omwonenden vreesden echter dat er ook jongens zouden komen. Die vrees was voor een deel van de buurt aanleiding voor felle weerstand. Binnen korte tijd braken er protesten uit die de wijk dagenlang in hun greep hielden.
De situatie liep snel uit de hand. Demonstranten bezetten kruispunten en staken auto’s en aanhangers in brand. Agenten werden bekogeld met eieren. Bovendien werden er dreigementen geuit richting het pand dat als opvanglocatie was aangewezen. Burgemeester Renze Bergsma kondigde daarop een noodverordening af en beloofde stevig optreden. Hij zei: ‘We gaan stevig optreden met politie en eventueel ME als daar aanleiding voor is.’
ME stond aan de zijlijn terwijl brand woedde
Toch bleef het daadwerkelijke ingrijpen beperkt. Toen relschoppers opnieuw brand stichtten in de wijk, stond de ME volgens de berichtgeving enkele straten verderop. De eenheid ging pas later de wijk in, en dan vooral om de brandweer te begeleiden bij het blussen. Er werden geen aanhoudingen verricht. Dat riep achteraf vragen op over waarom er zo terughoudend werd opgetreden.
Na vijf dagen besloot de gemeente het opvangplan definitief in te trekken. Bergsma verklaarde destijds publiekelijk: ‘We kunnen de veiligheid van de meisjes niet waarborgen.’ Die uitspraak klonk op dat moment als een reactie op de protesten. Uit de nu uitgelekte documenten blijkt echter dat er nog een andere factor meespeelde, een die tot nu toe grotendeels buiten beeld bleef.
Ambtelijke mail onthult de werkelijke afweging
Een ambtenaar schreef in een interne mail, geciteerd door RTV Drenthe, dat de politiecapaciteit voor het desbetreffende weekend nog moest worden geregeld en uit andere eenheden moest worden gehaald. Dat betekende dat voldoende politie-inzet niet direct beschikbaar was en tijdig moest worden bijeengebracht. Dezelfde mail meldde bovendien dat er signalen waren dat de situatie verder zou escaleren, mogelijk met zwaar vuurwerk en brandstichting van het betreffende pand.
De ambtenaar schreef vervolgens, naar aanleiding van al die signalen: ‘In het achterhoofd houdend dat het doel was het veilig plaatsen van veertien minderjarige meisjes, was dit niet haalbaar.’ Daarmee erkende de gemeente intern dat de combinatie van escalatierisico’s en onzekere politiecapaciteit de doorslag gaf. De openbare uitleg van Bergsma was dus slechts een deel van het verhaal.
Politie reageert terughoudend
De politie wil niet inhoudelijk reageren op wat er in Coevorden is voorgevallen. Een woordvoerder bevestigde wel dat politiecapaciteit niet per direct beschikbaar is, ook als die bij nood uiteindelijk kan worden geregeld. Daarmee erkent de politie indirect dat er een tijdsprobleem bestond. Of dat feitelijk het geval was in Tuindorp blijft echter onduidelijk, omdat de politie geen verdere toelichting gaf.
Dat gebrek aan duidelijkheid is opmerkelijk, omdat de gebeurtenissen in Coevorden destijds nationaal nieuws haalden. De combinatie van brandstichting, belegerde straten en een noodverordening maakte de situatie uitzonderlijk. Toch kwamen er geen aanhoudingen en bleef de politie-inzet in de ogen van critici beperkt. De interne documenten bieden nu meer context, maar ook nieuwe vragen.
Bredere betekenis voor opvangbeleid
De zaak in Coevorden raakt aan een fundamenteel dilemma waarmee gemeenten vaker worden geconfronteerd. Wanneer lokaal verzet zo hevig is dat de openbare orde in het geding komt, staat een gemeente voor een onmogelijke keuze. Enerzijds heeft zij een wettelijke taak om bij te dragen aan de opvang van vluchtelingen en minderjarige statushouders. Anderzijds is zij verantwoordelijk voor de veiligheid van alle betrokkenen, inclusief de toekomstige bewoners zelf.
Bovendien laat de situatie zien dat gemeenten bij het nemen van dit soort beslissingen afhankelijk zijn van externe factoren, zoals de beschikbaarheid van politiecapaciteit. Als die niet op tijd beschikbaar kan worden gesteld, komen opvangplannen zelfs bij de beste intenties onder druk te staan. Dat is een structureel vraagstuk dat verder reikt dan alleen Coevorden of Tuindorp.
Wat er nu rest
De opvanglocatie in Coevorden ging er uiteindelijk niet komen. De veertien minderjarigen die er zouden worden ondergebracht, werden elders opgevangen. Burgemeester Renze Bergsma heeft zich sindsdien niet opnieuw uitgesproken over de rol van politiecapaciteit in die beslissing. Nu de interne documenten boven water zijn gekomen via RTV Drenthe, groeit de roep om meer openheid over hoe gemeenten dit soort afwegingen maken en op basis van welke criteria zij besluiten opvangplannen te staken. Een formele reactie van de gemeente op de nieuwe onthullingen was ten tijde van publicatie nog niet beschikbaar.
Bronnen: NRC, NieuwRechts.nl