Het kabinet-Jetten gaat met zomerreces. Sommige bewindspersonen schoten uit de startblokken, anderen zagen hun problemen alleen maar groter worden. Wie kunnen straks een beetje genieten langs het zwembad en wie krijgen het nodige huiswerk mee deze zomer?
Niemand heeft zo veel last van de keuze om een minderheidskabinet te vormen als minister Hans Vijlbrief. In het regeerakkoord staan grote plannen om de sociale zekerheid te hervormen. Door de vergrijzing dendert Nederland af op een knoeperd van een personeelstekort.
En dus moeten mensen later met pensioen en sneller vanuit een uitkering aan het werk. De plannen die daarvoor zijn bedacht, gaan gepaard met een miljardenbezuiniging op onder andere de uitkeringen voor werklozen en arbeidsgehandicapten. Aan Vijlbrief de opdracht om dit voor elkaar te krijgen.
Daarmee is nog geen begin gemaakt. Nadat eerst het plan om de AOW-leeftijd versneld te verhogen van tafel moest, werden de ingrepen op de WW en de WIA onzeker. De oppositie en de vakbonden weigeren steun.
Vijlbrief blijft benadrukken dat hervorming onontkoombaar is en verwacht dat uiteindelijk ook de bonden en de oppositie niet alleen nee kunnen blijven zeggen. Deze zomer moet hij een alternatief bedenken voor als ze dat wél blijven doen.
Door de oorlog in Iran en de haperende olie- en gastoevoer is de roep om snel onafhankelijk te worden van de import van energie alleen maar toegenomen. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat ziet echter dat ons land de zogeheten energietransitie nu al niet kan bijbenen. Het overvolle stroomnet zorgt voor kopzorgen. Noodplannen zijn nodig voor snelle aanleg van kabels en verdeelstations.
Ondertussen vertraagt de bouw van windmolenparken en is er ook nog het hoofdpijndossier kernenergie. Minimaal twee grote kerncentrales wil dit kabinet bouwen, liefst vier. Maar onverwacht zeggen de kabinetsadviseurs dat de gedroomde plek in Zeeland minder geschikt is, wat voor forse vertraging kan zorgen.
Ook tekent zich een Kamermeerderheid af om te kijken naar een alternatief idee: kleinere kerncentrales die bijvoorbeeld alleen een industrieterrein van stroom voorzien. Probleem: die bestaan nog niet in die vorm.
Kortom: uitstel dreigt. De Bat moet een list verzinnen. Zoals hij ook een knoop moet doorhakken over de toekomst van het dorp Moerdijk.
Dossiers die al jaren voortslepen, waarvoor ook een nieuwe bewindspersoon niet een snelle oplossing heeft. Minister Mirjam Sterkweet er alles van. Ook dit kabinet belooft de problemen in de jeugdzorg op te lossen, maar wie de regeerakkoorden van vorige kabinetten terugleest, komt dezelfde teksten tegen.
Een op de zeven kinderen zit in een jeugdzorgtraject. Gemeenten kunnen het niet aan. Kinderen met de zwaarste problemen staan daardoor te vaak op een wachtlijst voor hulp en ondertussen rijzen de kosten de pan uit.
Niemand weet hoe dit goed op te lossen is zonder dat kinderen worden gedupeerd. Een eerste aanzet voor een wetsvoorstel dat gemeenten moet helpen om beter te bepalen wie jeugdhulp krijgt en wanneer, kreeg bakken met kritiek. Ook willen gemeenten meer geld. Na de zomer moet Sterk met iets komen.
Deze drie bewindslieden kunnen even op adem komen:
Asielmigratie bepaalt al jaren de Haagse agenda. Dit kabinet had zich voorgenomen om na twee kabinetten die vielen over dit onderwerp maatregelen te nemen waardoor minder asielzoekers naar Nederland komen.
Minister Bart van den Brink moet even hebben gedacht: daar gaan we weer, toen de Eerste Kamer een wet wegstemde die daarvoor moest zorgen. Maar door snelle noodwetgeving en de inwerkingtreding van het Europees Migratiepact werd de wetgeving alsnog aangescherpt.
Niet dat Van den Brink nu achterover kan leunen. Er is een enorm tekort aan opvangplekken voor asielzoekers. Daarom zal hij met de spreidingswet in de hand ook de komende weken gemeenten proberen over te halen gebouwen beschikbaar te stellen.
Maar zijn wetgevingsklus zit er wel op. Veel meer dan wat er nu is geregeld, is volgens het kabinet niet mogelijk. Nu hopen dat het werkt.
Minister Jaimi van Essenmoet nog beginnen aan alle belangrijke wetgeving om zijn belangrijkste klus te klaren: het oplossen van het stikstofprobleem.
Toch kan Van Essen de komende weken even op adem komen. Het is hem gelukt om vlak voor het reces een richting uit te stippelen waar zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer voldoende politieke steun voor lijkt te zijn. Maatregelen die forse gevolgen zullen hebben voor veel boeren in de buurt van Natura 2000-gebieden.
Natuurlijk moet nog blijken of het ook lukt. De voorlopige steun kan nog afbrokkelen onder druk van boerenprotesten. Of als uit berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat er meer nodig is om weer vergunningen voor bouwprojecten te kunnen afgeven. Maar er ligt een begin.
Staatssecretaris Judith Tielen heeft als belangrijkste opdracht ervoor te zorgen dat kinderen op school beter leren lezen, schrijven en rekenen. Volgens de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) is in Nederland inmiddels één op de drie 15-jarigen niet meer in staat om te begrijpen wat er in een tekst staat.
In de eerste maanden van haar staatssecretariaat kwam Thielen met een stroom aan voorstellen die het tij moeten keren. Een van de problemen is nu dat de politiek weinig te zeggen heeft over wat scholen doen.
Thielen wil ze daarom op een andere manier financieren, waarna schoolbesturen minder vrijheid krijgen om met het geld te doen wat ze zelf willen. Basisscholen wil ze minder vrijheid geven om zelf te bepalen welke eindtoets ze kinderen laten afleggen en taal moet centraal komen te staan in de les.
Na de zomer verschijnt nieuw internationaal onderzoek over lezen en rekenen. De resultaten zullen opnieuw niet fraai zijn, dus er is nog genoeg te doen.