Gisteren werd Vlaams minister Hilde Crevits (CD&V) tijdens haar ochtendlijke jogging aangevallen door een buizerd. Ze kreeg drie tikken op het hoofd, waar ze naar eigen zeggen een hartslagpiek van 170 en ‘haarpijn’ aan overhield. Hoe gevaarlijk is zo’n roofvogel? Hoe bescherm je je ertegen? En wat moet je doen wanneer je wordt aangevallen? Krien Hansen van Vogelbescherming Vlaanderen en Nathalie Sterckx van Natuurpunt geven advies: “Ga niet snel lopen, want dan denken ze dat jij hén gaat aanvallen.”
Toen ze een klap op haar hoofd gewaar werd, zo getuigde ze gisteren in het Vlaams Parlement, dacht Crevits eerst dat ze door een mens in de rug werd aangevallen. Toen ze omkeek, beleefde ze haar Hitchcock-moment. Ze zag een buizerd die een tweede duik nam, waarna het dier haar een tweede en derde tik op het hoofd gaf. De minister zette het gillend op een lopen. Achteraf zag ze op haar hartslagmeter een “megapiek” van 170 slagen per minuut.
Krien Hansen: “Zowel de mannetjes als de wijfjes kunnen dat doen, maar het gaat eerder om schijnaanvallen. De vogel doet dat om zijn jongen in het nest te beschermen, hoog in de bomen. De buizerd verdedigt zijn huis en zijn gezin zolang de jongen nog niet goed kunnen vliegen. Al doen lang niet alle buizerds dat. Elk jaar zijn er slechts enkele meldingen van zulke schijnaanvallen. Op een populatie van naar schatting 3.000 tot 3.500 broedparen in Vlaanderen zijn die incidenten dus zeer zeldzaam.”
Nathalie Sterckx: “Je hoort hier en daar dat je beter geen fluo- of andere opvallende kleuren draagt, maar dat is wetenschappelijk ongefundeerd. Vogels zien kleuren immers anders dan de mens. Als je in de buurt komt van een nest, stop dan met lopen of fiets traag, want ze denken dat je hen gaat aanvallen als je je snel voortbeweegt. De effectiefste reactie is rustig wegwandelen en jezelf groot maken door met je armen te zwaaien. Zo kom je bedreigend over.”
“Het advies om je pet of zonnebril achterstevoren te dragen en nepogen op je pet te kleven, zodat de vogel – die doorgaans langs achteren aanvalt – denkt dat hij wordt aangestaard, lijkt me niet zinvol. Hoe de dieren daarop reageren, zal van vogel tot vogel afhangen.”
Krien Hansen: “Elke vogel heeft inderdaad zijn eigen persoonlijkheid en er zijn buizerds die sneller de reflex hebben om aan te vallen dan andere. De beste bescherming is de waarschuwing. Gemeenten of het Agentschap Natuur en Bos kunnen waarschuwingsborden in de omgeving van bekende buizerdnesten plaatsen en mensen vragen die omgeving te mijden of landwegen tijdelijk afsluiten voor wandelaars en fietsers. Word je toch aangevallen, maak dan dat je wegkomt. Hoe verder van het nest, hoe minder de buizerd geneigd zal zijn om zo’n schijnaanval te doen.”
In april werd in Dinant een boze buizerd gesignaleerd. Na klachten over minstens 25 aanvallen werd het dier gevangen. © rv
Krien Hansen: “De buizerd is sinds 1966 een beschermde soort, zoals alle roofvogels. Begin jaren zeventig waren er in Vlaanderen nog maar enkele tientallen buizerdparen. De soort was bijna uitgeroeid door actieve bestrijding met vergif en het gebruik van pesticiden. Begin jaren tachtig waren er tweehonderd paren en sinds eind jaren tachtig heeft de populatie zich hersteld. Tot een totaal van goed drieduizend paren volgens de laatste schatting, uit 2018. ”
Krien Hansen: “Niet noodzakelijk. Buizerds broeden het liefst in een bos waar niet te veel mensen komen. Maar in Vlaanderen palmen we meer en meer van hun leefgebied in, zodat er meer conflicten tussen vogel en mens kunnen voorkomen. De buizerd past zich aan en gaat ook broeden op plekken waar wandelaars, joggers en fietsers komen. Maar er lopen elke dag duizenden mensen voorbij buizerdnesten zonder het te merken. Laat ons geen paniek zaaien en niet denken dat elke buizerd een gevaarlijk wezen is.”
Krien Hansen: “Het moment van de dag lijkt geen rol te spelen. Ook de hitte, die ervoor zou kunnen zorgen dat ze minder voedsel vinden, heeft weinig impact op het toch al zeer geringe gevaar. Wanneer er minder voedsel is, zullen ze eerder energie steken in het vinden van voedsel voor hun jongen dan in die schijnaanvallen. Het is tijdens de periode dat de jongen uit het ei zijn gekomen en nog moeten leren vliegen dat de buizerd zijn beschermingsmodus aanzet. De buizerd legt eieren midden april, een maand later zijn die uitgebroed.”
Nathalie Sterckx: “Rond midden juli zouden de jongen stilaan uitgevlogen moeten zijn, dan is het gevaar geweken.”
Krien Hansen: “Ook zilver- en mantelmeeuwen kunnen zulke schijnaanvallen doen. Ook zij doen dat enkel tijdens het broedseizoen. Het is ook voor die vogels een kwestie van goed samenleven: we moeten inzicht krijgen in de redenen waarom zo’n vogel aanvalt en ons gedrag navenant aanpassen. Maar nogmaals: aanvallen door vogels komen hier zelden voor. En heb je weet van de locatie van een buizerdnest, mijd die omgeving dan.”
Zilv